Het begon allemaal bij The voice of Holland. Of de X-Factor. Nee, Idols.

Het begon allemaal bij het vertrek van Reinout Oerlemans en Chantal Janzen. Reinout was een eigen bedrijfje begonnen, komt een vrouw bij een producent b.v., en Chantal was vanwege hogere idealen naar de AVRO overgestapt, waar ze een programma ging presenteren geproduceerd door Reinout, waardoor je meteen weet welke vrouw er bij de producent kwam. Afijn, er viel een gat te vullen, en Martijn Krabbé was ready to rumble. Soms leek het net of hij deejay bij de TROS was, maar zijn enthousiasme werkte aanstekelijk en hij had de David Letterman gebaartjes ook goed onder de knie, waardoor we besloten dat een nieuwe showman was geboren. Maar naast de spierballentaal van de bokser moest natuurlijk ook een bevallige rondemiss komen. Wendy van Dijk was haar naam. Ze deed een keurige aankondiging van de eerste kandidaat, Martijn vroeg na afloop wat hij of zij er eigenlijk zelf van vond, deed nog een gek gebaartje, toen kwam er 10 minuten reclame, Martijn riep iets van welkom terug, kondigde de tweede kandidaat aan alsof Justin Timberlake zojuist zelf het podium had beklommen, de tweede kandidaat deed een matige imitatie van Justin Timberlake maar de dansjes waren wel goed, en na de laatste hoge uithaal die er net naast zat, ging Wendy naast hem staan, duwde de microfoon richting gezicht en vroeg: heb je er van genoten?

Wendy was zichtbaar in haar nopjes met de haar zojuist ingegeven vraagstelling, en vroeg bij de volgende kandidaat hetzelfde. Toen het zangeresje in de dop bevestigend antwoordde zag ze pas echt dat ze goud in handen had. Tijdens de volgende reclamepauze overdacht ze haar zojuist binnengehaalde graal en kon maar nauwelijks haar euforie onderdrukken. Ze besefte: ik heb de kip met het gouden ei gevonden. Ze wilde het eurekamoment delen met Martijn, maar die was druk bezig met het oefenen van de X, onderwijl luid galmend ‘de lijnen zijn nu gesloten!’ Een beetje teleurgesteld droop Wendy af, maar dat kon haar gelukzalige gevoel niet onderdrukken. Ze had zojuist een ingeving gekregen van, ja wie eigenlijk? Kwam het uit haarzelf? Was het God? Of wellicht toch Boeddha? Wat deed het ertoe, ze telde haar zegening. Ze had zojuist De Vraag Der Vragen ingegeven gekregen. Pauw & Witteman & Van Nieuwkerk: eat your heart out! In de coulissen repeteerde ze nog even, waarbij Martijn verwonderd naast haar kwam staan. ‘Wat lispel je nou precies?’ Wendy antwoordde niet, nu zat zij even in haar eigen zone. ‘Ik geniet, wij genieten, jij genoot, wij hebben genoten’ mompelde ze. De regisseur riep: ‘Nog 10 seconden!’

Vanaf toen was er geen houden meer aan.

Ook de jury werd er bevattelijk voor. ‘Kind, wat was dat genieten!’ kirde Angela, waarna Gordon mokkend riep ‘nou, ik baal ervan dat ik geen hetero ben, want van zukke benen had ik ook wel willon kunnon genieton.’

O zeker, zo eens in de zoveel tijd werd de formule opgefrist. Sterker nog, alle mogelijke zinsconstructies en grammaticavormen kwamen voorbij. ‘Heb je ervan genoten?’ ‘Dat was genieten hè?’ ‘Ik heb ervan genoten, jij ook?’ en ‘Oei, je stem was even weg hè, maar heb je er wel van genoten?’

Het werd een plaag. Het maakte niet uit hoe je had gezongen, als je er maar van had genoten. Ook buiten de zaal breidde het virus zich uit. De snelle reclamejongens hadden zitten meekijken en waren overdonderd door de kracht van dat ene woord. Tuurlijk, het was belangrijk dat de boter niet te vet was, de verpakking er omheen er aantrekkelijk uit zag en dat de inhoud smaakvol was, maar… geniet van je ochtendritueel met boter van Becel, dat klonk toch veel beter? En zo bazuinden alle reclamejongens elkaar in no time na. Producten werden niet meer beoordeeld om wat ze kunnen, de vraag is of je er van kunt genieten. Geniet van de luxe van een heerlijke vakantie, dat kon nog, en ok, als het om koekjes of frisdrank ging snapte ik het ook nog wel. Het werd bedenkelijker toen mij werd medegedeeld dat een stofzuiger niet langer betrouwbaar hoefde te zijn, als je maar genoot van het zuigcomfort. Maar ‘geniet van de vrijheid die deze auto je biedt’ was voor mij de limit. Hallo, ik wil een auto met vier wielen, lekker veel pk’s onder de motorkap maar toch geen bezineslurper, die mij comfortabel en stil van A naar B brengt en niet na 100.000 kilometer uit mekaar valt! Pleur op met je genieten!

Overzie het slagveld. Het is een nationale plaag geworden. De volledige uitholling van één woord is voltooid. Bij de laatste reeks van The voice of Holland besloot ik te gaan turven. Voor elke keer dat het woord genieten werd gebruikt, zette ik een streepje op de genietmeter. Na niet eens alle afleveringen te hebben gezien kwam ik op de verontrustende eindstand van 45. Maar het meest schokkende moest nog komen. Van al die 45 keer was het aandeel van Wendy verbazingwekkend laag. Zij had het woord maar 6 keer uitgesproken. Was Wendy op een nieuw woord aan het broeden? Moeten we vrezen voor het volgende woord dat in de vaart der volkeren wordt opgestuwd door ambassadrice Van Dijk? Ik bladerde vlug door het woordenboek der Nederlandse taal. Want wat komt er na genieten?

Genitaliën.

Bij het ontgrendelen van de deur viel mijn blik op de Peugeot. Nog voor ik het portier helemaal had opengezwaaid zag ik ze door het raampje. Ik zag het silhouet, maar moest even met mijn ogen knipperen om te bepalen of ik het goed had gezien. In de auto, op de stoel rechtsvoor, daar was het. ‘Zie ik het nou goed?’ dacht ik bij mezelf, terwijl ik uitstapte. Ik had de deur nog in mijn handen, en kon mijn ogen niet van de Franse auto afhouden. Eigenlijk mocht ik van mezelf niet blijven staren, maar het was sterker dan ik zelf. Ik moest er wel naar kijken. Dit was een bijzonder moment, zo hield ik mezelf voor. Ik was zojuist voor het eerst in mijn leven oog in oog komen te staan met een Siamese tweeling. Daar zaten ze, of was het maar één mens met twee hoofden? Ja, op de rechter voorstoel, twee mensen in één. Ik deed een paar passen dichterbij, niet te opvallend, keek ook wat om me heen om het zo natuurlijk mogelijk te laten lijken, maar wendde snel weer mijn hoofd richting de auto zodra het kon. Ik voelde me even een ramptoerist. Maar zoals je ogen naar de ellende op de televisie worden toe gezogen en er niet los van kunnen komen ook al zou je willen, zo moest ik kijken naar dat rechter zijruitje en datgene wat zich erachter afspeelde. Ik liep richting het trottoir, passeerde de Peugeot op zo’n twee meter. Ter hoogte van het portier besloot ik nog één keer te kijken. Ik zag ze zitten. Een man, met bovenop hem een vrouw.

Bij het informatiebord stopte ik. Ik keek quasi geïnteresseerd naar de informatie die erop vermeld stond. ‘Bienvenue à nos autoroutes.’ Met een schuin oog keek ik naar de Peugeot en wat zich erin afspeelde. Een man en een vrouw dus. De man zat zoals een passagier op zijn stoel zit, maar de vrouw lag er vreemd gekronkeld bovenop. Ik vroeg me af waar ze haar benen had gelaten. Ze hadden hun gezichten naar elkaar gedraaid. Ze zoenden elkaar. De vrouw streelde de man door zijn haar, waar hij zijn handen had kon ik niet zien. ‘Zal ik het stuur zo weer even overnemen?’ Ik had niet gemerkt dat mijn vader naast me was komen staan. Ik keerde vlug mijn rug naar de Peugeot, probeerde aan zijn gezicht te peilen of hij ook iets gezien had. Het leek erop van niet. En wat dan nog, dacht ik bij mezelf, maar het voelde toch alsof datgene wat zich afspeelde in die auto alleen voor mijn ogen bestemd was, en misschien zelfs dat niet. ‘Eh ja, is goed,’ zei ik, en bedacht me dat ik dan alweer niet de auto door Parijs heen mocht laveren. Vertrouwde hij me dat niet toe of kwam het toevallig zo uit? Aan de andere kant, uit het raampje kijken was ook geen straf. Genoeg te zien. Vliegtuigen die vertrokken vanaf Orly, de eerste flats die opdoemden, en daarna de zeven heuvels, met daarop de eindeloze rijen huizen, betonkolossen, reclameborden, hier en daar zwervershuisjes van golfplaten en halverwege de Seine. En daartussen het krioelen van auto’s, bussen en vrachtwagens. Tot nu toe was het rustig geweest op de weg, maar dat zou spoedig veranderen. Misschien was het toch niet zo erg om niet zelf achter het stuur te zitten. Ik was ooit eens in Parijs geweest en kon me een hele avond vermaken door uit het hotelraam te kijken naar het verkeer beneden mij. Geen auto bleek deukloos en toen een Parijzenaar in zijn Citroën kwam aangereden bleek waarom. Hij parkeerde in een vak dat op voorhand al te krap leek, maar zette niettemin zijn plan door. Achter boem, naar voren, boem, nog een keer naar achter, nog eens boem, stukje naar voren en hij stond. Op het zebrapad.

‘Ik ga even een ommetje maken’ zei mijn vader en beende weg. ‘Is goed’ mompelde ik half, en bleef staan. In de Peugeot was de situatie onveranderd, behalve dan dat ze waren opgehouden met zoenen. Ze zaten er nog net zo bij, ze leken alleen op de wereld, alsof de wereld buiten de auto niet bestond. De ramen waren een beetje beslagen. Ik vroeg me af wie er nou een parkeerplaats langs de snelweg uitkiest voor wat romantische handelingen. En dat ook nog eens op klaarlichte dag. Ik kon wel betere plaatsen verzinnen, niet alleen romantischer maar ook gemakkelijker voor lijf en leden. Waarom reden ze niet even door naar hun huis, of het hare? Ik keek naar het nummerbord en probeerde aan de laatste twee getallen te zien uit welke regio ze kwamen. Moest in de buurt zijn, er stonden meer auto’s op de parkeerplaats met dezelfde twee cijfers op de nummerplaat. Ondertussen ging het liefdesspel in de auto door. De mond van de vrouw was maar een paar centimeter verwijderd van de zijne. Ze fluisterde vast lieve woordjes. Maar de man schudde plots nee, en wendde zijn hoofd af van haar. Hij keek door het raampje. Naar mij. Ik keek snel de andere kant op, maar hij had me vast gezien en dan ook ontdekt dat ik naar hun stond te staren. Dus liep ik weg, zo onopvallend mogelijk, waarbij het onopvallend weglopen me ineens opvallend moeilijk afging. Ik ging ineens letten of de bewegingen die ik maakte wel onopvallend genoeg waren, en bedacht me dat ik daardoor juist meer opviel. Voor mijn gevoel keek hij nu naar mij. En was zij ook zijn blik gaan volgen. Vier ogen priemden in mijn rug. Ik liep snel in de richting van een vrachtwagen, en verdween uit hun zicht.

Vijf minuten later kwam ik weer aan bij de auto. ‘Zullen we maar weer eens gaan?’ vroeg mijn vader. Ik knikte. Ik keek nog even snel naar de Peugeot en zag dat de vrouw zich had losgemaakt uit de armen van de man. Modern stel hoor, dacht ik, waarbij de vrouw rijdt en de man kaartleest. De vrouw manoeuvreerde zich terug op haar eigen stoel, maar in plaats van het stuur vast te pakken deed ze het portier open. Ze stapte uit. Ze bleef bij het geopende portier staan, terwijl de man naar haar keek. Ze keek niet terug. Langzaam richtte hij zich op, opende de deur en stapte net zo langzaam uit. Het leek in slow motion te gaan, terwijl hij via de voorkant van de auto naar haar kant liep. Ze liet hem er langs, hij stapte in. Ze deed de deur dicht, hij draaide het raampje open. Ze keek niet onvriendelijk, maar er was iets in haar blik dat geen volledig zorgeloos bestaan verried. Ze zeiden nog wat tegen elkaar, zij boog zich voorover en gaf hem een kus. Hij streelde met zijn hand over haar wang, gaf nog een zoen, en startte de auto. Ze was weer rechtop gaan staan, en wuifde langzaam met haar hand terwijl hij achteruit reed. Naast de Peugeot had al die tijd een grijze Renault gestaan, maar ik zag hem nu pas. De vrouw toverde een sleutel uit haar jaszak en liet de lichten van de Renault knipperen. De man in de Peugeot wachtte, zijn auto stond nog in de achteruit. De vrouw stapte in haar Renault en reed bruusk naar achter. De man in de Peugeot rolde nog een metertje naar achter om haar ruimte te geven. Ze zette de Renault in de eerste versnelling en reed weg. De man reed achter haar aan. Ze keek in haar spiegeltje en zwaaide nog één keer. Aan het kenteken zag ik dat ze uit een ander arrondissement kwam.

Mijn moeder, die al die tijd in de auto had gezeten, keek op uit het Franse woordenboek waar ze een paar woordjes uit had opgezocht en zei, terwijl onze auto zich eveneens in beweging zette: ‘da’s grappig, dat rendez-vous eigenlijk gewoon ontmoeting betekent.’

De mailboxbedrijven kregen toen het lumineuze idee een speciale spambox voor je te maken, waar alle ongewenste weekendjes weg, miljoenenerfenissen van Nigerianen en the whole cigar lover’s package for just $19.95 in gekwakt werden en met één druk op de deleteknop konden worden verzonden naar het rijk der spamfabelen. En dus moesten de digitale drukwerkjes op een andere manier verspreid worden. De spamhoofden staken de koppen als ware het ijsmeesters bij elkaar, om te oordelen waar men op het gladde ijs nog kon oversteken. De voorzitter riep ‘iet giet oan’ toen één van de rayonhoofden (met een exclusieve sigaar tussen zijn zojuist gebleekte tanden en een onverklaarbare bobbel in zijn broek) opperde om websites als digidump te gebruiken. Beter nog: weblogs. Daar zette zo’n internetnitwit zo af en toe eens een berichtje op met foto’s van leuke poezen, en tussen de reacties van Jan en Annie kon je dan makkelijk reclame maken voor natte poe… ‘It giet oan’ zei hij dus. Nou was zijn Fries opperbest, maar zijn Nederlands wat minder, dus viel Katy van PanicAwayLindenMethod.com wel een beetje op tussen de oerhollandse kwebbelkontjes.

In allerijl werd een nieuwe vergadering belegd, en de voorzitter had wederom een eurekamoment. Sinterklaasgedichten.nl zei hij, waarop 22 glazige blikken (nu drie voor maar 2,95 bij de Xenos) volgden. Sinterklaasgedichten.nl zei hij dus nog maar eens, nu iets vetter aangezet, en de meest gevatte van het stel, Pete Paulmother (from DailyWeather, want to receive your local weatherforecast every day? sign up now!) reageerde met: ga je nu tijdens de vergadering ook al reclame maken? Nee, suste de voorzitter, in Nederland hebben ze een heel gek feest aan het eind van het jaar, iets met een man verkleed als katholiek en dan een negertje ernaast die persé door de schoorsteen naar binnen wil en dat moet dan rijmen en daar hebben ze dus een site voor gemaakt. Je tikt gewoon in: Olga, blonde, from Russia, lonely, wants to meet you, en er rolt een gedicht uit! Pff, riep één van de andere aanwezige spamhoofden verontwaardigd, moeten de berichtjes nou ook al rijmen? 99% van de ontvangers mietert onze berichten ongelezen in de prullenbak, en die ene sufkop die toch op het linkje klikt is of een virusfetisjist of te dom om te zien dat het rijmde. Of allebei. Neehee, reageerde de voorzitter nu wat ongeduldig: het hoeft niet te rijmen, we nemen alleen het concept over. Je pakt een paar woorden van zo’n weblog, plakt er een paar woorden uit De Dikke Van Dale (wanna lose weight fast? click here!) tussen, en hoppa: schoon is uw kunstgebit. Over kunstgebitten gesproken: here I have an offer you can’t ref… De voorzitter kon zijn zin al niet meer afmaken, want de spamhoofden waren in enthousiast gejuich losgebarsten en spoedden zich elk voor zich naar z’n eigen spamdisctrict. Er was geen tijd te verliezen! Aan de laatste die de zaal verliet vroeg de voorzitter: maak jij even de notulen? Hij antwoordde: of course, making notes wasn’t that easy before, thanks to palgrave.com!

En zo kon het gebeuren dat er tussen de cigars/dentures/a historical review on the Napoleontic times ineens berichten opdoken die voor echte reacties konden doorgaan. In het Nederlands. Taalkundig correct. ‘Het eerste half uur na het opstarten doet mijn voet nog pijn, maar daarna gaat het goed, dus wie doet je wat.’ Ik wilde op ‘accepteren’ drukken, maar zag nog net op tijd dat de reactie helemaal geen relatie had met de inhoud van mijn zelf geschreven stukje (dat ging over Bob Dylan, die weliswaar ook een dagje ouder wordt en dus moeilijker ter been, maar dit specifieke schrijfsel ging over 1965, dus hoe dan?) en dat bovendien de schrijver in kwestie Jayden Haig Drasperton heette, die vanaf cocochanel.tk.tk zijn bericht het web van de wereld in wilde sturen. Leuk dat je meeleest Jayden, welkom op mijn weblog! Ik ben een man!

Het is niet bij deze ene vreemde uiting van weblogspam gebleven. Het ene na het andere surrealistische bericht verscheen, en ik had al snel door dat de woorden lukraak waren gekozen, en -als je wat minder cynisch was- je zelfs kon spreken van poëzie. Maar dan wel poëzie in de categorie begrijp ik nie. Kortom: spammen 3.0 is een feit, hierbij de top 5 van raarste reacties enneh… reageren mag.

5. Het eerste half uur na het opstarten doet mijn voet nog pijn, maar daarna gaat het goed, dus wie doet je wat.
4. Mooi spel maar de gaten zijn te klein voor knoeiers zoals ik.
3. Aan de uitgang van het station vroeg ik mijn vriend Peter of ie nog eens mee wou gaan naar mijn huis.
2. We hadden al vele jubeljaren moeten hebben om de aarde haar rust en de kinderen van Adam kun vrede te geven.
1. Kijk Dan zitten we dicht tegen de bananenrepubliek aan Derhalve is aan de orde de GELOOFWAARDIGHEID van de overheid en de rapporten van de overheid.

Nee, Geert Wilders met Adolf Hitler vergelijken (de AIVD’er die na de eerste schrik op z’n gemak koffie was gaan halen stokt nu toch even tijdens het roeren van de suiker) gaat te ver. Bovendien gaat de vergelijking mank: zo goed gekapt en gekleed is Geert niet. Bij de aanblik van het verwassen Mozart-kapsel zou hij zich omdraaien in het graf. Adolf dan hè. Als ‘ie een graf had gehad natuurlijk.

Echt, elke overeenkomst tussen Geert en Adolf gaat volledig mank. Zo heeft Geert geen miljoenen doden op zijn geweten, bij mijn weten zelfs niet één, maar ik ben dan ook zijn AIVD-dossier kwijtgeraakt toen ik het mapje tijdens het tanken op het dak van m’n auto heb laten liggen (dat was een grapje, lieve AIVD’er, gaat u rustig nóg een kopje koffie halen). Nee, Geert is anders. Niet van het militaire machtsvertoon, maar gedoogt graag de bezuinigingen op de defensiepost; laat geen sterren op Joodse jassen naaien, maar knuffelt de joodse gemeenschap waar hij kan, en komt ook graag uit de kast voor homoseksuelen. Bovendien is hij minder bedreven in het vasthouden aan je idealen tot het bittere einde: waar de leus ‘handen af van de pensioenleeftijd’ klonk tot aan de verkiezingsdag, was 24 uur later na het on-Duits democratisch binnenhalen van de buit 67 ineens toch ook een schitterende leeftijd om achter de geraniums te zitten.

Ja, echt een prima kerel. Die Geert dan hè. Toch zit me één ding dwars. Dat altijd maar roepen wat het volk willen horen. Dat wil zeggen: het volk minus jij en ik, want jij heet geen Henk en ik al helemaal geen Ingrid. Die zitten te stuiteren op de tweezits als Geert rot op met Europa roept, laat Griekenland verrekken en weet je wat – we halen de gulden ook meteen terug, terwijl een gemiddelde scholier met Economie I in z’n vakkenpakket nog op één hand kan uitrekenen dat het hele land failliet gaat als die plannen waar worden. Ondertussen stoomt Geert door met nieuwe verzinsels, en Henk en Ingrid likken hun rechterhand erbij af – ze eten namelijk niet met mes en vork. Trouwens, ik ken die Henk en Ingrid een beetje: ze zijn al 25 jaar met elkaar getrouwd, waarbij Henk sedert 24 jaar winden laat in het bijzijn van Ingrid, en sinds 4 jaar ook als er bezoek bij is. Ingrid gedoogt dat, of gaat naar de keuken om een Oudhollands gerecht te koken, want Henk bidt niet voor Knorr Wereldgerechten. ‘s Avonds kijken ze naar Lingo want daar steek je echt wat van op, en ‘s zomers gaan ze lekker 3 weekjes naar de camping een provincie verderop. Eén keer stonden ze in de Provence, maar die Fransen hadden geen bal gehakt in het assortiment, ook niet als je het met stemverheffing vroeg, en zeiden sowieso gekke dingen die ze nooit bij Lingo hadden geleerd, dus dat was ééns maar nooit weer. Eenmaal weer thuis leest Henk de Telegraaf. Nou ja, de koppen. Vooral die dingen die Geert zegt vindt hij goed. Dat de koran verboden moet worden (haha, zegt Henk, die tekens kan ik toch niet lezen), dat de overzeese eilanden maar eens op marktplaats moeten worden gezet (haha, zegt Henk, daar heb ik laatst nog heel goedkoop een eikenhouten bankstel op de kop getikt), dat het koningshuis moet verdwijnen (haha, zegt Henk, dat bankstel zou heel mooi staan op Noordeinde), dat de tsunami van islamisering moet worden tegengehouden (haha, zegt Henk, die woorden schrijf ik op voor Lingo), dat er een etnische registratie moet komen (haha, zegt Henk, we eten toch niet etnisch vanavond hè?) en dat er een kopvoddentaks moet komen (haha, zegt Henk, kopvoddentaks).

Geert zegt tenminste waar het op staat. Al is het dan alleen met koppen van chocoladeletters zonder bericht erbij. En het volk vreet het. Want Geert weet wat het volk wil horen. Nou ja, het volk min een paar mensen over wie het gaat – dat doet denken aan een groot redenaar uit de jaren 30. Want één ding moet je hem nageven: die zei tenminste waar het op stond. Wist wat het volk wilde horen. Nou ja, het volk min een paar mensen over wie het ging. Vriend en vijand zijn het erover eens: die man, laten we hem Adolf noemen, de AIVD is intussen toch in slaap gesukkeld, kreeg elke toehoorder in zijn greep. Oefende urenlang voor de spiegel. Toon, mimiek, beweging, tekst. Verheven tot kunst. Zeg wat het volk wil horen, en ze lopen massaal achter je aan. Dat heeft namelijk geen behoefte aan doorwrochte ideeën, een ideologie met argumentatie, verzonnen vanuit het verstand. Dat voelt namelijk aan z’n water dat er iets mis is in dit land, voelt zich onveilig en leest iets over Marokkanen in de krant. Met de economie gaat het ook al niet goed, ziet verdacht veel Poolse busjes door de straat rijden en heeft iets gehoord over politiek in achterkamertjes. Als je het zo op een rijtje zet – onvrede over de politiek en in het algemeen, gecombineerd met economische malaise, angst voor buitenlanders, grote werkloosheid en als laatste trefwoord Polen; dan doet het mij ergens aan denken, maar ben dankzij de bezuinigingen op het onderwijs (wel christelijk scholen, geen islamitische) even vergeten wat. En oh ja, we moeten ook aan de dieren denken. Blondie kon geen betere baas bedenken, als beloning voor zoveel dierlijke onschuld liep ze vrolijk kwispelend rond met een vers bot, terwijl aan tafel in dezelfde ruimte duistere plannen werden gesmeed. Heel toevallig moet ik altijd aan een Duitse herder denken als ik Dion Graus zie. Geef ‘m maar even lekker z’n Animal Cops botje, zo issie braaf hè, ja, gaan wij even met de echte mannen om tafel, koediekoediekoedie.

En ik denk: Geert, wanneer doe je weer eens normaal man? Of heb je soms te lang in die gepantserde auto met bodyguards aan elke zij gezeten, als ware het een Berlijnse bunker waar je nooit meer uit kan? Ben je het zicht op de werkelijkheid niet een beetje verloren? Heb je bij het angst zaaien per ongeluk ook een zaadje in je eigen hart geplant?

Ik denk: waar is de liefde, Geert?

Ik heb er nog eens een nachtje over geslapen en besloot bij het wakker worden: nee, elke overeenkomst berust op zuiver toeval. Bovendien is er één groot verschil: bij de één is het tot nu toe bij een papieren verzinsel gebleven, onuitvoerbare plannen waar geen meerderheid voor te vinden is. De ander voerde het daadwerkelijk uit, meerderheid of niet. Daarom zou ik Geert Wilders nooit met Adolf Hitler vergelijken. Nou ja, misschien kan ik hem een gek hoedje opzetten, wellicht een gezellig carnavalskostuum, undercover voor de AIVD. Nou, vooruit: Geert Wilders is Adolf Hitler verkleed in boerka, want dat mag tijdens carnaval. Maar dan wel in roze. Benieuwd wanneer het bal afgelopen is. Dan komt het demasqué. Mooi woord voor Lingo.

Het cruciale derde album, en het album daarvoor bevatte al pareltjes als Fake Plastic Trees, High & Dry en niet te vergeten Street Spirits. Hoe dat te toppen. Nou, met Ok Computer dus. Wat een album. Midden in de nacht over een lege snelweg iets boven de toegestane maximum snelheid cruisen en deze cd in de speler. Zalig. Geopend door gitaren, dan van links naar rechts in hun persoonlijke Bohemian Rhapsody Paranoid Android, gevolgd door dromerige klanken, vage teksten en het ene pareltje na het andere.

Daarna sloeg de vernieuwingsdrang toe op Kid A, waar mooie liedjes werden verpakt in experimentele klanken. Het daaropvolgende Amnesiac bood van hetzelfde laken een pak, daarna ben ik het spoor een beetje bijster geraakt. Thom Yorke bracht een solowerk uit, In Rainbows vind ik op een dromerige dag nog wel te pruimen, verder liet ik Radiohead meer en meer links liggen. Zo heb ik een jaar geleden de release van hun album The King of Limbs compleet gemist. Anders had ik wel veel eerder dit hoeraberichtje kunnen typen, om op z’n minst de loftrompet te steken over The Daily Mail. Had ik kunnen roepen: Radiohead is terug, of op z’n minst in dit nummer dan. Dit klinkt weer als een liedje. Ok, een meezingbaar refrein ontbreekt nog steeds, maar soit. Die opbouw, die klagende stem, die melodie, die gitaren die halverwege invallen, die afwezigheid van enige vorm van bliepjes, piepjes en ander pc-lawaai. Voor drie en een halve minuut is Radiohead terug in 1997. En dat vind ik dus goed nieuws.

Hoe het zover gekomen is? Het was die keer dat ik, meer hangend dan zittend, al zappend langs het rustgevende beeld van dat groene laken, het voorzichtig wrijven over de zwarte bal en het krijten van de keu, eens een keer niet langzaam in slaap sukkelde. Sinds het verdwijnen van het testbeeld had weinig mijn televisiesiësta kunnen vervangen: Dr. Phil en Lingo had ik al links laten liggen, en bij de dvd met rondzwemmende goudvis ging je toch liggen turen tot de goudvis dankzij het montagemoment in zijn kom versprong. Maar dat spelletje met die twee spelers in dat oberpakkie; het voldeed aan alle criteria. Rustgevend, tergend traag eigenlijk, en bovendien onbegrijpelijk.

Deze keer vielen m’n ogen niet dicht. Daadwerkelijk iets doen vond ik gezien de temperatuur die de thermometer aangaf ook geen optie, dus bleef ik kijken. En probeerde te begrijpen wat ik zag. Tuurlijk, ik had wel eens aan een pooltafel gestaan, maar dit was duidelijk andere koek. Dan kwam er weer één punt bij, dan weer zeven, dan werd er een bal teruggelegd, en dan weer niet; ik begreep er eh… de ballen van. Maar bleef kijken.

De dag erop keek ik weer. En die dag daarop. Inmiddels zijn we vele dag en jaren verder, volg ik elk toernooi op tv en hoef je me niets meer uit te leggen over long pots, plants, safety shots en 147s. Vraag ik me af of Ronnie ooit nog een finale weet te winnen, wanneer Hendry zijn keu aan de wilgen hangt en of Trump echt de sensatie van de toekomst is. Abacadabra voor de rest van de wereld, getuige het aantal followers dat me de rug toekeert op twitter; elke keer als ik iets over snooker de wereld in slinger daalt het getal der geïnteresseerden drastisch. Dat halve timelines volgespamd worden met verhalen over voetbal lijkt niemand te deren; snooker is not sexy. Dat het, net als football, in Engeland big & booming is, maakt niet uit. Ze rijden daar toch links en eten patat met vis? Nou dan. Dat er in China miljoenen mensen voor de buis zitten als een snookerspleetoog staat te spelen, boeit niet: daar punniken kinderen van 6 onze iPhones in elkaar en eten ze ’s avonds toch bami met gebakken hond? Ik bedoel maar.

Alle hoon en spot ten spijt: mijn missie ging voort. Tijdens het laatste WK besloot ik mijn tactiek te wijzigen. Ik ging ondergronds. Niet meer voor de massa, maar één op één. Ik had mijn vrijwillige slachtoffer gevonden. Zo iemand die er hooguit eens was langs gezapt, erbij in slaap viel en er de ballen van begreep. O ja, aanvankelijk ging het van ‘ik kan niet snookeren, ik heb geen keus’ en ‘ik denk dat die in dat oberpakkie gaat winnen.’ Maar na een week werd het serieus. Ik legde uit over long pots, plants, safety shots en 147s. En we vroegen ons af of Higgins zijn comeback kon vervolmaken en of Trump zijn beginnerssucces kon verzilveren.

Het werd een memorabel WK. Niet langer was ik de roepende in de woestijn, die ene man langs de lijn. Ok, het gaat misschien niet met miljoenen, maar zieltje voor zieltje wordt gewonnen voor de snookerzaak. Nieuw snookerseizoen, here I come! Who’s next?

En dus klaagde ik in mezelf dat het toch wel erg veel werk was: een uur typen voor zes lezers en die ene enkeling die verdwaald op het wereldwijde web niet op de voornaam van Bas Muijs was gekomen en bij het zien van mijn foto dacht dat die acteur uit Onderweg naar GTST niet bepaald lekker was opgedroogd. Onder die zeven min één belangstellenden zat nog wel eens een echte fanatiekeling, die na het lezen van zelfs de allerlaatste alinea besloot tot het plaatsen van een positieve reactie, maar steeds vaker bleef de teller op nul steken. Waar doe ik het allemaal voor, verzuchtte ik, en waar moet ik in het godsnaam nog over hebben. Ik weet het aan de inspiratie, en hoorde Pia Douwes Mathilde Santing in mijn hoofd kwelen. ‘Je noemde het iiin-spiii-ra-tiiiiiieeeeee’ en de inspiratie was verder weg dan ooit. Sterker nog: zittend met de handen in het haar heb ik geen idee hoe het nu verder moet. Gewoon opschrijven wat er in je opkomt, zegt een stemmetje in m’n hoofd. Zou Pia Douwes Mathilde Santing twitter hebben? schrijf ik op, en bedenk me daarna dat twitter de oorzaak van alle ellende is. Met de komst van dat sociale medium praten we slechts nog in teksten van maximaal 140 tekens. Alsof de krant alleen nog bestaat uit koppen. Beatrix, Abu Dabhi, moskee, hoofddoekje, Geert Wilders, boos, belachelijk, onderdrukking. Is all you need to know. Wat zal je jezelf belasten met meer info, in de volgende tweet dient zich namelijk een kat aan die figureert in een grappig filmpje. Of andersom. En de wereld draait doorrrrrr. In Syrië zijn naar schatting 3000 doden gevallen, vermoedelijk gedood door het leger die met harde hand optreedt tegen betogers. Jan Mulder is mijn tafelheer. Jan, sta jij eigenlijk nog steeds achter Cruijff? ‘Matijs ze haar zit egt vaag’ lees ik in mijn tweede scherm op twitter. En meteen daar achteraan: Wordfeud ligt plat, oh my God, mijn leven staat stil!

Waar twitter nog zorgde voor een conversatie van 140 tekens, daar praat de allerjongste generatie slechts nog in woorden van maximaal 8 letters. En ook ik lees steeds minder vaak een boek. Je weet wel, zo’n ding met woorden van ongelijke lengte, soms zelfs meer dan acht letters achter mekaar, behalve bij Ronald Giphart, die zich heeft bekwaamd in het zo vaak mogelijk opschrijven van drieletterige lichaamsdelen. Liever lui dan moe stop ik een bladwijzer bij pagina 6 en leg nog eens een achtletterwoord, zoals Vumqnen, Qnueeep en Ieefyan. Waar gaat het heen met de wereld? mijmer ik en at random bedenk ik: en waar gaat het heen met je weblog?

Donderdag 12 januari 2012. Ik heb een veilige tijdsmarge ingebouwd om het niet op een goed voornemen te laten lijken. Vorig jaar deed ik ook alsof ik hernieuwde inspiratie had, en die stokte dan weer een paar maanden later. Of was het luiheid? Het gebrek aan belangstelling misschien? De reactieteller die op nul bleef staan? Twitter? Wordfeud, waar ik overigens wel heel goed in geworden ben het afgelopen jaar?

Allemaal onzin. Al leest helemaal niemand dit, ik vind het prima. Wordfeud lekker verder. Mijn nickname is trouwens Flipperdieflapflap, ik ben er nog niet uit of dat een gebrek of overschot aan inpsiratie was. Ik typ vrolijk door, inspiratie te over. Zo heb ik nu al een idee voor mijn volgende stukje: daarin lijkt het net alsof ik Geert Wilders vergelijk met Hitler, maar dat blijkt dan uiteindelijk toch niet zo te zijn. En dat brengt Pia Douwes Mathilde Santing en Geert Wilders tezamen in één stukje; wat een heerlijke creatieve jongen ben ik toch. Knap trouwens dat je bent blijven doorlezen na het noemen van de naam Pia Douwes Mathilde Santing. Ik dacht: laat ik ook maar even doen alsof ik in het volgende stukje ga doen dat ik Geert Wilders vergelijk met Hitler, dan heb ik voor de volhoudende lezer nog even de aandacht weten vast te houden. Want zelfs al ben je de enige overgebleven lezer van deze zin; al is er maar één iemand die me opzoekt als ik in de gevangenis zit naar aanleiding van een stukje waarin ik Geert Wilders met Hitler vergelijk, en waar ik op een cel van twee bij twee zit te Wordfeuden met mezelf omdat ik geen contact mag hebben met de buitenwereld; voor die ene lezer doe ik het.

Ik schrijf dit voor niemand, alleen voor jou. Ik noem je inspiratie.

Dinsdagavond heb ik een uurtje zendtijd gestolen op mijn zo geliefde hobbystation KX Radio. Allemaal luisteren tussen 22:00 en 23:00 uur 21:00 en 23:00 uur, want dan hoor je… Nou ja, je raadt het al: mij met plaatjes van Bob Dylan. En misschien ook wel eentje van jou erbij, als je effe mailt naar martijn.muijs@kxradio.nl. En met Bertolf, want die kan wel zingen, en gaat dus vrijdag de 27e een muzikale ode brengen aan één van zijn muzikale meesters. Daarnaast Tom Willems, waarschijnlijk Bobs grootste fan binnen onze landsgrenzen en daarnaast oprichter van deze Bobblog. Er is wat mij betreft zelfs ruimte voor Dylanhaters, want ik ben de eerste om toe te geven dat het heus niet alleen hosanna en halleluja is wat de klok slaat. Kortom: een uurtje ongecompliceerde heldenverering.

Dat je helden eren nog niet het makkelijkste is dat er bestaat, bewijst wel de uitzending van De Wereld Draait Door, waar afgelopen week aandacht werd besteed aan de zeventigste verjaring van Bobbie. Met Jan Donkers, eminence grise onder de popstukjesschrijvers en daarnaast een jeugdige schrijfster wier naam ik vergeten ben en waar ik ook nimmer iets van zal lezen naar alle waarschijnlijkheid. Beide bewonderaars van Bob, maar niet bepaald de beste verspreiders van het evangelie. Want de beginjaren werden weggezet als overdreven gekweel van een protestzanger (heb je die Nobelprijswinnende teksten wel eens goed gehoord?), die gospelplaten van begin jaren 80 waren al helemaal een gotspe (ok, hij had er zomaar headliner mee kunnen zijn op de EO Jongerendag, maar ik hoor menig muzikaal hoogtepunt), Bob had zich door de Chinese overheid laten ringeloren (helemaal niet waar, er is weliswaar een setlist ingeleverd bij de partijbonzen, maar die verschilde niets met de lijstjes buiten het communistische land) en live concerten van ‘m kun je sowieso beter mijden vanwege de deplorabele staat van Bobs stem. Hm, da’s misschien wel een beetje waar, hoewel ik er eind juni toch weer aan ga toegeven in Duitsland. Want: het is en blijft Bob en zo lang hij leeft wil ik ‘m zien.

Dus kunnen we voor deze ene keer, omdat hij maar één keer 70 wordt, gewoon even ongecompliceerd aan irrationele heldenverering doen? Kijk dan vooral onderstaand fragment niet. Maar wel luisteren, dinsdagavond tussen 22 en 23 21 en 23 uur, KX Radio!

It’s Alright Ma, I’m Only Bleeding, Ho ho ho. Yeah, it’s a funny song. Zo luidde ooit de aankondiging van dit nummer door de maker zelf. Het is natuurlijk helemaal geen vrolijk liedje. Wel één met een bijzonder rijmschema, want zeg nou zelf: wanneer was de laatste keer dat je een zanger gebruik hoorde maken van rijmschema AAAAAB?

Dankzij overijverige statistici kun je tegenwoordig op bobdylan.com bij elk liedje bekijken hoe vaak het werd gespeeld, waar en wanneer de eerste uitvoering was, en waar het voor het laatst werd opgevoerd. Als je ooit bij een concert bent geweest is de kans vrij groot dat dit nummer op de setlist stond. 749 keer werd het gespeeld, de eerste keer in 1964, de laatste keer was halverwege 2009.

Vijfenveertig jaar na dato wordt het nog altijd met veel gejuich ontvangen. Een extra applaus stijgt steevast op bij die ene strofe. Of het nou is in Rio de Janeiro, Parijs, New York of in ons eigen Rotterdamse Ahoy: die ene zin lijkt wel publieksfavoriet onder alle zinnen. Even the president of the United States sometimes must have to stand naked. Daarmee is dit liedje machtiger dan alle presidenten die het machtigste land op aarde ooit heeft gehad: deze strofe overleefd iedereen, overstijgt elke ambtstermijn. Ok, Bob Dylan aanhangers zijn over het algemeen wel een beetje links van het midden, en Bob geneert zich er niet voor op hetzelfde kiekje te staan als Bill Clinton en ook een invitatie van Obama voor een matineevoorstelling in het Witte Huis slaat hij niet af, dus zolang de democraten aan de macht zijn zal het protest zwakker klinken. Des te krachtiger klonk het toen Dubbeljoe Bush nog aan de macht was. Het was helemaal niet op zijn lijf geschreven, en toch stond hij in z’n hemd. Da’s nou de kwaliteit van de liedjesschrijver: zorgen dat iedereen zich erin herkent, zonder het noemen van specifieke namen.

Tijdloos dus.

PLAY: It’s Alright Ma (I’m Only Bleeding) (Live, At Budokan)

4.

Bedenk je één ding. Bedenk dat hij 21 was toen hij dit schreef. 21. Als ik me dat bedenk voel ik me oud en mislukt tegelijk. Bedoel, wat deed jij toen je 21 was? Met je vrienden in de kroeg zitten, onder invloed van weet ik veel wat een paar regels poëzie op papier zetten, om de volgende dag te constateren dat het niet eens goed genoeg is voor de nieuwste hit van Frans Bauer. Dan kon de wereld om je heen best in brand staan, maar hé, het is zaterdagavond en we nemen er nog één. Het zal ons een zorg zijn, het gaat om het hier en nu, en goh meisje, wat heb je lieve blauwe ogen. Op de achtergrond zingt iemand over andere tijden, en het is niet Boudewijn de Groot. Die had immers een groot tekstdichter naast zich nodig om zelf ook tot grote hoogten te kunnen stijgen. Maar dit. Dit is Rimbaud op muziek. Of Shakespeare met een gitaar om z’n hals. En dan moet ik Harry Mulisch nog openslaan zeg. Kom op, ik ben 21, ik heb net dat gelees voor de lijst achter de rug, mag ik me even ontspannen met de Nieuwe Revu misschien. Op de achtergrond rijgt hij de ene na de andere regel aan elkaar. Oud-testamentisch en dreigend. Onheilspellend, duister. Een gitzwart toekomstperspectief. Joh, het leven is toch leuk, laten we het eens van de zonnige kant bekijken. Die atoombom is allang gevallen, de koude oorlog ten einde, kom op, waar hebben we het over. Jajaja, war on terror, zullen we een spelletje doen. Ik zie, ik zie, wat jij niet ziet. Een kamer vol mensen met hamers die bloeden. Een juffrouw die in brand staat. Stop stop stop. Hou op met je narigheden. Oh, ik heb teveel gedronken. Ik voel het naar boven borrelen. Ik ga m’n ogen dichtdoen en als ik ze morgen weer opendoe hoop ik dat deze nachtmerrie voorbij is.

PLAY: A Hard Rain’s A-Gonna Fall (Live, No Direction Home, The Soundtrack)

3.

In mijn visioen is Johanna een Spaanse dame. Sowieso is Bob een man met een voorliefde voor de zuidelijke Europese staten. Denk aan Boots of Spanish Leather, hij bezingt de straten van Rome, Suze Rotolo had Italiaans bloed, voor zijn soon to be ex-vrouw Sara tovert hij haar nog een keer het beeld voor ogen van die vakantie in Portugal. Maar misschien is het ook wel een oerhollandse, eentje uit de klei. Onze eigen Johan vernoemde zich immers naar haar. Ja, Johan verwijst natuurlijk naar Johan Cruijff, maar voordat de band Johan Johan heette, heetten ze Visions Of Johanna. Ik bedoel maar.

Maar nee, nu ik er langer over nadenk, zijn de beelden te broeierig voor een nuchtere Noordeling. Eerder een film-noir, waar je vanuit de mist een vage figuur op ziet doemen. In zijn mondhoek een ongefilterde sigaret, er kringelt rook omhoog. En in zijn hand houdt hij een groot wit vlak, en op dat witte vlak wordt een beeld geprojecteerd – deze keer in kleur. En in kleur zie je een vrouw, begerig kijkend, uitdagend ook, maar toch afstandelijk. Ze draagt een rode jurk. En in haar handen een groot wit vlak, en op dat witte vlak wordt opnieuw een beeld geprojecteerd – nu zwart-wit. De beelden vloeien in elkaar over, worden één geheel.

En dan wordt ik wakker. In een halve sluimer denk ik heel even te begrijpen waar het over gaat – kan ik het beeld bijna pakken. Maar als ik mijn mond opendoe komt er geen zinnig woord uit. Ik heb gedroomd dat ik wakker werd. En pas dan wordt ik echt wakker. Eén regel spookt nog na. Ain’t it just like the night to play tricks when you’re trying to be so quiet?

PLAY: Visions Of Johanna (Blonde on Blonde)

2.

Een vriend van me, muziekliefhebber en plaatsgenoot, vroeg me ooit eens welke plaat van Bob Dylan hij absoluut eens gehoord moest hebben. Overtuig me, riep hij er bezwerend bij. Over John Coltrane en J.J. Cale waren we het eens, maar hij was daarnaast meer dan ik Beatlesgek en Lou Reed-aanhanger. En dan vergeet ik nog helemaal zijn voorliefde voor punk en James Taylor. Ik dacht na. Time Out Of Mind, de eerste stap die ik zelf zette op het Bob Dylan pad, leek me teveel proza op te weinig akkoorden. Blonde On Blonde misschien weer te poëtisch, het zou in zijn oren zomaar kunnen klinken als artistieke rijmelarij. Highway 61 Revisited misschien? Dat bevatte al wat meer echte liedjes en een poging tot zuiver zingen, maar als je The Beatles en James Taylor op één lijstje had staan moest je met meer aankomen dan een poging tot zuiver zingen.

Eén voor één streepte ik ze weg en er bleef maar één mogelijkheid over. Blood On The Tracks. Bob die uit z’n tenen zingt, een akoestische gitaar, maar ook een contrabas, persoonlijke teksten en liedjes met een kop en een staart. De liefhebber slikt het voor zoete koek, maar voor de fijnproever was alleen het beste goed genoeg. Ik wilde niet nog eens de fout begaan door iemand mee te nemen naar een concert waarvan ik dacht dat hij maar één zetje nodig had om hem in hetzelfde kamp te duwen. Na afloop was hij matig enthousiast, terwijl ik in de hemel was geweest. Helaas was het ook mijn vader, die ik daarna nooit meer mee vroeg, zelfs niet als chauffeur. Ik begon thuis over van-alles-en-nog-wat, maar Bob Dylan was vanaf dan no-go.

Na een week of twee kreeg ik de cd weer terug. En, vroeg ik m’n vriend, wat vind je er van? Ik vroeg het hoopvol, niets anders verwachtend dan een lofrede op dit meesterwerk. Ik kwam van een koude kermis thuis. Tien nummers over zijn gestrande huwelijk. Dat was teveel van het goede. Ja, een vrolijk album kun je het niet noemen, dat was zo. Bob ziet zijn huwelijk op de klippen lopen en weet dat er geen redding meer mogelijk is: het lot is onomkeerbaar, definitief. Maar hoe hij het beschrijft, hoe hij het bezingt, heel persoonlijk, hoe kun je daar ongevoelig voor zijn? Hij vond het aanstellerij en daarmee was de kous af. Hoorde ik er dan iets anders in? Was ik misschien niet kritisch genoeg? Ik had het wel eens vaker gehoord. Die Bob Dylan, da’s ook een pessimist zeg. Nooit eens iets vrolijks te melden.

Maar wie het album opzet, de eerste klanken van Tangled Up In Blue hoort, de eerste regels, de liefdesgeschiedenis die een zwarte bladzij bijgeschreven krijgt, kan toch onmogelijk onbewogen blijven. De liefde, gevangen in het noodlot, wie weet er nou niet van. Dylan beschrijft het dal, dat dal waar iedereen wel eens geweest is. De hulpeloosheid en hoop die doet leven, het afscheid en het weerzien, de vonk en het uitdovende vuur. Wie zal zich daarin niet herkennen?

Ik zet het nog eens op en denk: misschien ben ik wel gek. En daarmee prijs ik me gelukkig.

PLAY: Tangled Up In Blue (Blood On The Tracks)

1.

Wat valt er nog te zeggen over iets waar al zoveel over is gezegd. De klap aan het begin, de donderslag die het nummer opent, zorgde voor eenzelfde schokgolf in de muziekscene. Een single van 6 minuten, dat was nog nooit vertoond. Om over de inhoud nog maar te zwijgen. Vier giftige coupletten, uitmondend in een snerend refrein. Dit waren toch de zonnige jaren 60, dat decennium van love, peace & happiness? Dit was allesbehalve liefelijk en muzikaal ook nog eens anarchie. Een gitarist op een hammondorgel, en degene die hammondorgel had moeten spelen, achter de piano. Het is een klassieker in de dop: op die dag wordt muziekgeschiedenis geschreven. Ik kan me niet herinneren ooit bij een concert te zijn geweest waarbij het ontbrak. Al is de inspiratie wisselend, als vaste klant weet je: tweede nummer van de toegift. Avond aan avond, jaar in, jaar uit, het is vaste prik in een verder onvoorspelbare ranglijst van liedjes. Meestal wend ik die avond voor het eerst mijn hoofd af van het podium, kijk de zaal eens rond, vooral de achterste rijen zijn uitgelaten: hiervoor zijn ze gekomen, eindelijk een hit. Uit volle borst zingt iedereen het refrein mee. Toch breekt het geen records: in Nederland haalt het maar net de top 10 en met een 7e plek is het niet eens zijn grootste hit in dit land.

En toch moet dit ´m zijn. De hoogste sport op de ladder. Er is er maar één die kan grijpen naar de allerhoogste titel. Ik denk nog even aan de zachte steelgitaar in Tell Me That It Isn’t True, het bitterzoete van Is Your Love In Vain, het tikken tegen de gitaar in Shelter From The Sorm, het klikken met de hakken op Blind Willie McTell, de melancholie van Standing In The Doorway, de jaren 80 echo in Brownsville Girl, het moerasachtige van Man In The Long Black Coat, dat basloopje in Most Of The Time, het losse van Shot Of Love, nogmaals de melancholie in Emotionally Yours, de blues met hoofdletter B van Someday Baby.

Dit had ik allemaal kunnen kiezen voor de koppositie, maar het werd het niet. Er is zoveel moois en misschien zelfs mooiers, maar dan is dit nog steeds beter en misschien wel het best. Volgens sommigen zelfs het allerbest: een paar jaar geleden werd het verkozen tot beste nummer allertijden. Maar da’s misschien ook weer niet zo gek als je bedenkt dat die verkiezing werd uitgeschreven door Rolling Stone.

PLAY: Like A Rolling Stone (Highway 61 Revisited)

Soms denk ik dat ik op hem lijk. Dat jij mij bent, en ik jou. Tuurlijk, mijn leven voltrekt zich heel anders dan dat van jou, om te beginnen ben jij uit 1941 en ik uit 1982. Een gapende generatiekloof. Ik leid niet het leven van een artiest, bezit niet huizen op alle continenten, wordt niet avond aan avond toegejuicht en ben niet getrouwd met de zoveelste vrouw en daarna toch weer vrijgezel. Maar er is er iets wat ons bindt. Is het niet de geschiedenis, je achtergrond, je opvoeding, dan misschien iets dat diep verborgen zit. Of is het datgene wat ons allemaal verbindt? Zou iedereen uiteindelijk hetzelfde zijn? Is mijn denken en mijn doen universeel? Voelt elke man wat de buurman ook voelt? En de vrouw… zou de vrouw waarover je zingt zichzelf herkennen? Zou ze weten dat zij het is? Zou ze zich aangesproken voelen als je over haar zingt? Zou ze haar ogen neerslaan in het besef dat jij het bent die tegen haar zingt? Zou ze bedenken hoe ze het allemaal weer goed zou maken als jij nu voor haar zou staan? Zou ze veinzen dat het mogelijk zou zijn om alles wat gebroken is te lijmen? Zou ze de scherven oprapen terwijl jij voor haar staat, en het dan zachtjes in jouw hand drukken? Zou ze haar ogen opslaan, je zwijgend aankijken of nog eenmaal zeggen dat ze van je houdt? Zouden haar blauwe ogen je nog eenmaal raken? Of zou je wegkijken, je omdraaien, naar de deur gaan en voor altijd weggaan?

Misschien is het dezelfde vrouw. Dezelfde vrouw als alle vrouwen. En zijn wij man zoals alle mannen. Zijn wij één. Kan ik jou troosten zoals ik me laat troosten door jou.

PLAY: It’s All Over Now (Baby Blue) (Live 1975, The Bootleg Series Vol. 5, The Rolling Thunder Revue)

9.

Het lot. Komt het van boven? Heb je het zelf in de hand? Is het God? Is het onder een ladder doorlopen? Is het puur toeval?

Het lot. Het leven begint en eindigt ermee. Ons lot op aarde geworpen te worden. En aan het eind één zekerheid te hebben: het lot van doodgaan. Tussendoor proberen we het lot uit de loterij te bemachtigen. Proberen we het lot te bedwingen. Te bezweren. Is het niet met voodoo, dan wel met een verzekering.

Het lot. Oh, we zijn slechts onwetende Dries Roelvinken in een onmetelijk grote ruimte, een oneindig universum. En je houdt de scherven in je handen, de puzzelstukjes vallen uit elkaar.

Het lot. Veel liever had ik in een doorzonwoning gezeten, om elke dag met de trein naar mijn negen-tot-vijf-baan te gaan. Maar Bob was er stellig van overtuigd dat hij zich niet kon ontrekken aan zijn lot: artiest zijn was geen keuze, het was het lot. Gitaar spelen kun je leren, een liedje schrijven tot op zekere hoogte, maar hoe vloeit dan de ene na de andere melodie uit je pen, een tekst met eeuwigheidswaarde en de muziek die collectief in het geheugen gegrift staat? Stellig, dat komt van boven. Een beetje van jezelf, en een beetje magie. En dan maar hopen dat de Grote Hand niet wijkt, het talent van je afneemt en je weer laat verworden tot een onwetende Dries Roelvink in een onmetelijk grote ruimte, een oneindig universum.

Het lot. Alstublieft, hier heeft u het cadeau, u mag het houden, sterker: u mag het niet teruggeven. U krijgt het volledige pakket, inclusief roem, aandacht, lofuitingen. Doe ermee wat u wil, maar misbruik het niet. O, en er komen ook vrouwen op af. Veel vrouwen. De één voor een avondje plezier, de ander voor je geld, weer een ander voor een onschuldige handtekening, een laatste voor je leven. En je zult moeten toegeven, dat is het lot. Je hebt immers iets onmenselijks aangenomen, en je bent maar een mens. En je zult de scherven in je handen houden, de puzzelstukjes vallen uit elkaar. Maar ga niet bij de pakken neerzitten. Schrijf er liever een goed liedje over. Het wordt een mooi lied, want ik ben erbij. Dat is het lot.

PLAY: Simple Twist Of Fate (Blood On The Tracks)

8.

Een liedje dat klinkt als rijden in een gestolen auto, waarbij je alle obstakels op weg naar je geliefde omver rijdt, iedereen overhoop rijdt die je ooit in de weg heeft gestaan, terwijl de zon je haren door het open dak streelt en je meeneuriet met een simpel liefdesdeuntje op de radio. Zo zou je het kunnen omschrijven. Of zoals Bob het zelf omschreef: dat dunne, dat wilde kwikzilveren geluid. Of zoals professor Christopher Ricks zei: poëzie die in verschillende opzichten heel bijzonder is en op een suggestieve manier waar is. Of zoals Al Kooper zei: niemand heeft het geluid van drie uur ’s ochtends beter vastgelegd dan hij op die plaat. Niemand krijgt het zo goed, zelfs Sinatra niet. Of zoals fotomodel Edie Sedgwicks dacht: dit nummer gaat over mij. Of zoals sommigen beweren: hij zou hiervoor de nobelprijs voor de literatuur verdienen.

I want you. Dat simpele, dat vanzelfsprekende. I want you, so bad. Je bent jong, en je wilt wat. Je wilt wat, en je krijgt het. Het is 1966 en alles mag, alles kan. Wat wil je nog meer?

PLAY: I Want You (Blonde On Blonde)

7.

Het slotstuk. Het piece de resistance. Het beste voor het laatst bewaard. Zo overdonderend als Highway 61 Revisited begint, met een luide klap op het drumstel als startsein voor Like A Rolling Stone, zo verstild eindigt dezelfde plaat. Weg met het lawaai, de versterkers uit, de band naar huis. Er smeulen nog wat peuken na in de asbak, de lichten zijn gedimd.

Nog één keer alles geven. Het laatste vel. De laatste zucht. Vaak zijn de laatste loodjes het zwaarst, in zijn geval zijn de laatste loodjes het langst. Zo heeft hij het 13 minuten lang over de Sad Eyed Lady Of The Lowlands, op het album Time Out Of Mind maakt hij het zelfs nog bonter: een ruim kwartier bezingt hij de Highlands op een handvol akkoorden. En zelfs bij slechte platen is het einde nog de moeite waard: we spreken over midden jaren 80, als Dylan compleet de weg kwijt is en krampachtig aansluiting zoekt bij de videogeneratie van MTV. Hij sluit drumcomputers aan, huurt een hippe producer in. Hij is als Bob Harris in de film Lost In Translation. Losgelaten in Tokio, dezelfde planeet, maar toch een totaal andere wereld. Hij is zichzelf kwijt. En na een paar niemendalletjes, echte doorskippers en tenenkrommende exercities, als je al 10 keer je cd-speler uit het raam had willen gooien, is daar ineens Dark Eyes. Alleen hij, met een gitaar. Zonder opsmuk, maar echt. Dat ene nummer maakt de aanschaf van het hele album waard.

Zeven minuten pure poëzie. Geen idee waar het over gaat, maar ik heb het gevoel dat het waar is wat hij zingt. Met ingehouden adem luister ik, een paar tellen ben ik stil, ik slaak een zucht. De laatste loodjes zijn het mooist.

PLAY: Desolation Row (Outtake, Bootleg Series Vol. 1-3 1961-1991)

6.

De allereerste videoclip wordt het wel genoemd: het filmpje bij Subterrenean Homesick Blues. Ok, de band Queen was geloof ik de allereerste die speciaal voor een liedje een video schiet, en de beelden behorend bij dit liedje zijn het startschot voor de documentaire Dont Look Back, maar toch: noem het een videoclip avant la lettre. Bob houdt in één of ander industrieel straatje een verzameling borden vast, met daarop enkele woorden en losse zinnen uit het liedje. Even simpel als doeltreffend, en goed bedacht door Sony bij het uitkomen van verzamelbox nummer zoveel dat je je eigen tekst kon invullen op die borden. Volgens mij had de plaatselijke platenmaatschappij bedacht dat de 20 leukste inzendingen beloond zouden worden met die 3-dubbel-verzamelbox. Mijn tekst zal ongetwijfeld zoiets zijn geweest als: hier had mijn tekst kunnen staan. Hoe dan ook: ik heb nooit gewonnen, en hoewel ik de complete officiële discografie bezit: ik doe niet aan best ofs. Maar in het tekstboekje staat vast een goed ronkende aankondiging, zoiets als: de eerste rapsong ooit. Nou ja, noem het een rapsong avant la lettre. Bob praat inderdaad meer dan dat hij zingt, en van een duidelijke verhouding tussen couplet en refrein lijkt ook al geen sprake. Het is meer een opeenstapeling van losse zinnen, gedachten, leuk bedachte oneliners, goed gevonden kreten. You don’t need a weatherman to know which way the wind blows. De anarchistische terroristische groep Weatherman ontleende er hun naam aan. Net als Radiohead op OK Computer één van de nummers Subterrenean Homesick Alien noemt. Ongetwijfeld een ode aan de meester van het vrije associeren, want zeg nou zelf: weet jij wat Subterrenean Homesick Blues betekent? Doesn’t matter: pik er een zin uit, kalk het op een muur, print het op een t-shirt, druk het op een sticker. Don’t follow leaders, watch the parking meters. Wat dat betreft was Bob zijn tijd ver vooruit: in het anno nu van de losse flodders, oneliners, bits en soundbites zou het niet misstaan. Bob was éénentwintigste eeuw avant la lettre.

PLAY: Subterrenean Homesick Blues (Bringin’ It All Back Home)